پس از جنگ سرد مهمترین اقداماتی که دشمنان یک کشور برای از هم پاشیدن نظام سیاسی و فرهنگی آن کشور انجام می دهند و در آن تا حدود زیادی هم به پیروزی رسیده اند جنگ نرم است . جنگ نرم عبارتست از : « جنگ نرم مجموعه ای از اقدامات است که دگرگونی در هویت فرهنگی و الگوهای رفتاری مورد قبول یک نظام سیاسی را دنبال می کند و در واقع به دنبال نوعی سلطه در ابعاد سه گانه ی حکومت ، اقتصاد و فرهنگ است .»
جنگ نرم ویژگی های خاص خود را دارد که می توان با توجه به همین ویژگی ها اهمیت و جایگاه آن را در نظام بین الملل بررسی کرد . ویژگی های جنگ نرم را می توان به طور خلاصه اینگونه برشمرد : جنگ نرم در پي تغيير قالب هاي ماهوي جامعه و ساختار سياسي آرام، تدريجي و زيرسطحي عمل می کند. نمادساز است و اثری پايدار و بادوام دارد . جنگ نرم آسيب محور و چند وجهي است. جنگ نرم هيجان ساز ،پرتحرك و جاذبه دار می باشد . جنگ نرم تضادآفرينی و ترديد آفرينی از ویژگی های دیگر آن است و در آخر می توان گفت در جنگ نرم از ابزار روز استفاده مي شود.
با وجود همه ی این ویژگی ها ، جنگ نرم به انواع و اشکال مختلفی همچون جنگ رواني، جنگ رايانهاي ، اينترنتي، براندازي نرم، راهاندازي شبكههاي راديويي و تلويزيوني و شبكهسازي تقسیم می شود .
همانطور که گفتیم یکی از اشکال جنگ نرم ، جنگ نرم رایانه ای است که می توان ویژگی هایی که در وصف جنگ نرم ارائه شد در این جنگ به خوبی مشاهده و مورد بررسی قرار داد .
جنگ رایانه ای ، تلاش برای کسب اطلاعات هرچه بیشتر برای دشمن و جلوگیری از کسب اطلاعات توسط وی برای نیروهای خودی است یا به تعبیری، تلاش برای تغییر توازن اطلاعات و دانش به نفع خود، بخصوص در وضعیتی که توازن نیروهای نظامی به نفع خودی ها نیست و در نهایت جنگ رایانه ای به معنای استفاده از اطلاعات برای به حداقل رساندن سرمایه، جنگ افزار و نیروی انسانی مورد نیاز برای کسب پیروزی در جنگ است.
مهمترین روشها و انواع جنگ نرم رایانه ای که در سالهای اخیر کشورهای مختلف در مواجهه با یکدیگر به کار گرفته اند به شرح ذیل می باشد :
جنگ بر روی شبکهNCF:
امروزه صحبت از چیزی بنام جنگ از راه دور به میان می آید، جنگی که در آن فرماندهان و افسران از نقطه ای بسیار دور مستقیما عملیات نظامی در یک منطقه جنگی را بدست گرفته و آن را هدایت می کنند براساس یک گزارش از رادیو آمریکا وزارت دفاع آمریکا – پنتاگون - قصد دارد سیستم های تسلیحاتی و نظامیان را در شبکه ای ادغام کند که به آن جنگ مبتنی بر شبکه می گویند آنها می توانند از طریق هر PC که دارای یک کاوشگر اینترنتی و یک نرم افزار ویژه نظامی باشد به شبکه کامپیوتری نیروی هوایی آمریکا متصل شوند و پس از آن می توانند هواپیماهای شناسایی بدون سرنشین را بطرف هدف راهنمایی کرده و یا تقاضای حمله هوایی کنند و یا حتی مسیر پرواز را طراحی کنند.
مانور مجازی:
چندی پیش میان امریکا و قطر قرار دادی امضا شد که در آن مقرر شد یک پایگاه هوایی آمریکا در این کشور را تکمیل و بازسازی نمایند. در پی این قرارداد وزیر دفاع وقت آمریکا _ژنرال رامسفلد_ از این پایگاه بازدید کرد . مدتی بعد علاوه بر مانور حقیقی که در آب های خلیج فارس صورت گرفت چندین مانور مجازی که در آن به جای سربازان ، کارشناسان آمریکایی و بریتانیایی از نرم افزار های کامپیوتری و شبیه سازی ها استفاده کردند ، انجام شد . در این مانور تکنولوژی های مدرن ارتباطات و مخابرات و کنترل و فرماندهی مورد آزمایش قرار گرفت .
استراتژی رخنه رایانه ای
دولت امریکا ماهها پیش از شروع جنگ علیه عراق در راستای جنگ اطلاعاتی و عملیات روانی خود علیه این کشور ، استراتژی معینی را تحت عنوان " استرتژی رخنه و ایجاد اختلال در سیستم های رایانه ای دشمن تصویب کرده بود. بر اساس این استراتژی ماهها و هفته ها پیش از شروع جنگ باید سیستم های ارتباطی رایانه ای در عراق شناسایی می شد و عملیات لازم برای نفوذ و اختلال در عملکرد آنها صورت می گرفت . ابتدای امر قرار بود آمریکا سیستم های رایانه ای عراق را با استفاده از شیوه های پیشرفته نفوذ و اخلال اینترنتی هدف قرار دهد اما با توجه به اینکه سیستمهای حساس عراق به اینترنت متصل نمی شدند امریکا نتوانست از این حربه استفاده کند . بنابر این از طریق به راه انداختن جنگ روانی از طریق پست الکترونیکی مقاصد خود را دنبال کرد به این طریق که پیش از شروع جنگ ، برای ژنرال های عراقی نامه هایی الکترونیکی که در آن آمده بود : " ما تو را شخصا می شناسیم ،" ارسال گشت و از آنهاخواسته شده تا با ارسال علائم نوری در طول جنگ محل اختفای سلاح های کشتار جمعی را مشخص کند . چند سال پیش امریکا حدود یکهزار هکر حرفه ای را استخدام کرد تا برای نفوذ به شبکه های رایانه ای کشورهای هدف امریکا استفاده کند . در مقابل باید گفت امریکا به عنوان کشوری که بیشترین وابستگی را به سیستم های رایانه ای دارد قابلیت آسیب پذیری بیشتری هم دارد . تنها یک ویروس به نام slammer در مدت زمان کوتاهی توانست خدمات اضطراری در شهر سیاتل را مختل کند .
تروریسم رایانه ای
تروریسم رایانه ای واژه جدیدی می باشد که به ادبیات سیاسی جهان وارد شده است . این نوع عملیات تروریسیتی به هر گونه اقدامات خرابکارانه ای گفته می شود که نفوذگران و اخلال گران رایانه ای علیه شبکه های رایانه ای و اینترنتی یک کشور انجام می دهند . هم اکنون شبکه اینترنت ، وسیله و بستر مناسبی برای نفوذ اخلال گران به شبکه ها شده است .
اخلالگران رایانه ای دارای اهداف گوناگونی هستند ، برخی با هدف کسب پول و سرمایه به شبکه ها نفوذ می کنند و مثلا با هک کردن کارتهای اعتباری ، پول سرشاری به جیب می زنند ، بعضی دیگر هدفشان سرگرمی ، تفریح و یا به رخ کشیدن توان فنی و علمیشان به دیگران است .اما آنانکه در جنگ نرم مورد نظر هستند هکرهایی هستند که دارای گرایشات سیاسی و اجتماعی بوده و activities نام دارند . هدف عمده ی این هکر ها اخلال در سیستم های رایانه ای سازمان ها ، وزارتخانه ها یا شبکه های مرتبط با یک دولت هدف است . با وجود چنین گروهی و با توجه به سوابق رفتاری این گروهها دست اندرکاران صنعت رایانه معتقدند حملات رایانه ای در هر مرحله که انجام شود موضوع و خطر جدی برای امنیت ملی قلمداد می شود اما این حملات را در شرایط کنونی تنها باید عاملی برای تاخیر در انجام کار ها و نوعی دردسر قلمداد کرد !
جنگ اینترنتی و جنگ مجازی
در عصر اطلاعات نیروهای نظامی با بهره گیری از اطلاعات به موقع و دقیق از موقعیت و برنامه های دشمن به دانش برتر برای اهداف استراتژیک خود دست می یابند و با این ابزار قوی قادر به شناسایی دقیق نقاط قوت و ضعف طرف مقابل و نیز تصمیم گیری سریع در مورد نحوه حمله به آنان خواهند بود . امروزه نحوه ی جمع آوری ، پردازش و انتقال اطلاعات باعث بروز تغییرات عمده ای در ساختار جوامع شده و بسیاری از ساز و کار های سنتی رایج در آن را به چالش کشانده است . جنگ های عصر اطلاعات از طبقه بندی خاصی برخوردارند . بخشی از آنها جنگ های اینترنتی net wars خواهند بود که در ولقع نوعی ناشی از تضادهای اجتماعی است که عرصه آن ها محیط اینترنت است . و بخش دیگر جنگ های عصر اطلاعات ، جنگ های مجازی و اطلاعاتی cyber wars هستند که در سطح ارتش ها رخ می دهند .
در جنگ اینترنتی که ممکن است بین ملت ها و جوامع رخ دهد دیپلماسی ، تبلیغات ، مبارزات روانشناسی ، انهدام و ترور شخصیتی ، سیاسی و تهاجم فرهنگی مطرح است . در واقع جنگ اینترنتی معرف یک عصر تازه در طیف اختلافات و تضاد هایی است که اشکال اقتصادی ، سیاسی ، اجتماعی و نظامی را در بر می گیرد و هدف عمده آن نابودی و یا اخلال در اطلاعات و ارتباطات است .
به عقیده نظریه پردازان ، جنگ های اینترنتی به اشکال و انواع مختلف به ظهور می نشینند و برخی از آنها احتمالا بین دولت های رقیب به وقوع خواهند پیوست . برخی دیگر هم ممکن است دولت ها و عوامل غیر دولتی را درگیر نمایند که بیشتر در حوزه فعالیت های تروریستی ، قاچاق مواد مخدر و یا تولید و توزیع سلاح های کشتار جمعی خواهد بود .
جنگ مجازی تنها عملیات نظامی بر اساس اصول و قواعد مبتنی بر اطلاعات صورت می گیرند . این جنگ ها سیستم های اطلاعاتی و ارتباطی را نابود کرده و هدف آنها به دست آوردن اطلاعات مهم و حساس دشمن برای کسب برتری استراتژیک است . یکی از مهمترین مولفه ها در این جنگ ها کاهش هزینه ها و تلفات نیروی انسانی با استفاده از دانش محوری در جبهه های نبرد است و البته از سوی دیگر اگر طرفین اطلاعات کافی از دشمن داشته باشند نقاط ضعف و قوت خود را شناسایی کرده و باعث بروز نوعی توازن بین طرفین جنگ می شود. از دیگر ساز و کارهای جنگ مجازی سوق دادن نظامیان به سمت ساختار شبکه ای و غیر متمرکز است . به این معنا که در امتیازات نیروهای مسلح ، دانش برتر استفاده از انواع کامپیوتر ها و حسگر ها ملاک خواهد بود .
